![]() مجموعه فرهنگی امام صادق (ع) نهادیست مردمی. این مجموعه در سال ۱۳۶۴ شمسی، با ارشادات و راهنمایی های استاد علامه محمدرضا حکیمی و با اشراف و سرپرستی حجتالاسلام سید علی محمد حیدری، و با کوشش تنی چند از روحانیون ،پزشکان و پیشه وران تاسیس گردید. نهاد فوق مشتمل بر واحد های متعدّد فرهنگی، اجتماعی، کتابخانه، […] |
گزارشی از تلاشهای امام باقر(ع) در احیای عاشورا
نویسنده: سیدابوالقاسم آقایی میبدی، پژوهشگر مجموعه فرهنگی امام جعفر صادق (ع) میبد
ارسال شده در تاریخ ۲۵ بهمن ۱۳۹۹ چکیدهنهضت خونبار عاشورا درسی برای همه انسانها، حقطلبان، عدالتمداران است، زنده نگه داشتن نهضت عاشورا و احیاء فرهنگ حیات بخش حسینی در بین شیعیان، سیره ائمه اطهار و پیشوایان اسلامی بوده است امامان معصوم عموما و امام باقر خصوصا، عاشورا را احیا کردند، چون می دانستند عاشورا یک رخداد نیست بلکه عاشورا یک فرهنگ است. امام باقر(ع) در زمان عاشورا سه یا چهار ساله بود و سن چندانی نداشت و به میدان جنگ نرفتند. ولی پس از جریان عاشورا و بعد از شهادت امام سجاد(ع) بیشترین نقش در احیاء نهضت عاشورایی و اسلام ناب محمدی و مکتب اهل بیت (ع) در قالب های مختلف در سطح جامعه اسلامی داشتند؛ امام (ع) کوشیدند تا کربلا در میان امت جاودانه باقی بماند و این هدف را با جهاد علمی، ذکر وقایع عاشورا، ارزش گزاری گریه بر امام حسین (ع) و زیارت امام حسین، دنبال کردند. مقدمهامام باقر(ع) شخصیتی است که هر بینائی را به تعظیم و تکریم واداشته و اعجاب هر حاضری را بر انگیخته است. یکی از مشاهیر اهل سُنت و از معاصران امام باقر(ع) در باره امام چنین می گوید: “او که خدای از وی خشنود باد مفسّر قرآن، مبیّن فقه اسلامی، درک کننده حکم خدا، اوامر و نواهی او بود هدف او را در حد نهائی می فهمید و ادراک می کرد.” (قائمی، علی، فجر دانشها حضرت امام محمدباقر(ع)، ص ۸۰،۸۱ ) امامت ایشان، پس از درگذشت پدرشان امام سجاد (ع)، از سال ۹۵ هجری قمری آغاز شد و به مدت نوزده سال ادامه داشت؛ امام باقر(ع) پیرامون تحلیل اوضاع سیاسی شیعه و فشارهای خلفاء چنین بیان می کند: ” ما اهل بیت از ستم قریش و از صف بندی آنان در مقابلمان چه کشیدیم و شیعیان و دوستان ما از دست مردم چه ها دیدند. رسول خدا هنگامی که از دنیا رفت، قریشیان برای رسیدن به حکومت با حق و اولویت ما به حکومت استدلال کردند. و مردم بیعت با ما را شکستند و بر علیه ما تدارک جنگ دیدند بطوریکه امیرالمؤمنین را بشهادت رسانده؛ سپس با فرزندش امام حسن (ع) بیعت کردند و وعدۀ وفاداری به او دادند اما به او نیز خیانت کردند … پس از آن از مردم عراق بیست هزار نفر با امام حسین (ع) بیعت کردند ولی به او نیز خیانت ورزیدند. ” (جعفریان، رسول، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ج۱، ص،۲۲۸،۲۲۹ ) فعالیت های امام باقر(ع) در راستای احیاء واقعه عاشوراامام باقر(ع) ضمن آنکه رسالت ترویج تعالیم قرآنی به ویژه امامت و ولایت را داشتند، از آنجا که در روز عاشورا، تماشاگر حماسههای جاودان اباعبدالله (ع) بودند و به عنوان یک شاهد عینی که تمام رخدادهای عاشورا را از نزدیک مشاهده کرده، این وظیفه مهم را بر دوش داشتند که حماسه سالار شهیدان را به نسلهای بعد منتقل کنند و نگذارند خون شهدای کربلا به فراموشی سپرده شود؛ ایشان از طریق اقدامات فرهنگی، جامعه شیعه را در ابعاد مختلف سیاسی و غیر سیاسی تحت تأثیر حادثه عاشورا قرار دادند. گزارش تاریخ صحیح عاشوراامام باقر (ع) تمام تلاش خود را کرد تا آنچه در عاشورا اتفاق افتاد را به طور صحیح و کامل به سمع و نظر دیگران هم از نظر شفاهی و هم کتبی برساند. در کلامی فرمودند: هنگامی که نیایم حسین (ع) به شهادت رسید، من چهارساله بودم و جریان شهادت آن حضرت و آنچه در آن روز بر ما گذشت همه را به یاد دارم. (جعفریان، رسول، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ج۱، ص۲۰۱ )ایشان با گزارش کردن آنچه در عاشورا اتفاق افتاد، انسانها را آگاه ساختند و جریان عاشورا را از دست تحریف نجات دادند و نگذاشتند امویان و عباسیان چهره جریان مهم تاریخی عاشورا را دگرگون و آن را به نفع خود مصادره کنند. ارزش گذاری اقامۀ عزای حسین(ع)از اما م باقر (ع) روایت شده است که فرمود: امام زین العابدین می فرمود: ” هر مؤمنی که به خاطر کشته شدن حسین(ع) دیدگانش پر از اشک گردد آن چنان که به صورتش روان شود، خداوند غُرفه هایی را از بهشت برای او اختصاص دهد که صدها سال در آنها جایگزین شود، و هر مؤمنی که بخاطر آزاری که به ما از دشمنان ما در دنیا رسید چشمهایش اشک آلود گردد به آن مقدار که به گونه هایش سرازیر شود خدای تعالی به عوض در منزل صدقش جایگزین فرماید و هر مؤمنی که در راه ما آزاری بیند خداوند بپاداش، از روی او آزار بگرداند، و آبرویش نریزد، و بروز رستاخیز از خشم آتش دوزخ ایمنش فرماید. ” (ابن طاووس، علی بن موسی، آهی سوزان بر مزار شهیدان، ترجمه اللهوف، ص ۹،۱۰) ارزش گذاری زیارت امام حسین(ع)زمانی که امام باقر (ع) از زیارت امام حسین (ع) سخن می گوید، هنوز بنی امیه بر سریر قدرت نشسته اند و رفتن به زیارت امام حسین (ع) مبارزه با بنی امیه و زنده نگاه داشتن اهداف عاشورا است. البته عاشورا باید جاودانه باشد، رسم و رسوم آن هم باید جاودانه باشد، چرا که ما همیشه به اهداف عاشورا نیازمندیم. زنده نگاهداشتن اهداف عاشوراکربلا دارای چند چهره و شامل ابعاد خون و قیام، ایثار و جهاد؛ صبر و مقاومت بود، چهره تمام نمای کربلا را امام باقر(ع( در قالب نشر معارف و تربیت شاگردان کربلایی ارائه دادند؛ ایشان با توجه به شرایط جامعه، جهاد علمی در پیش گرفتند. در این جهاد علمی جنبههای گوناگون نیازهای جامعه شیعیان مورد توجه قرار میگرفت. از یک سو امام به برگزاری جلسات علمی، تربیت شاگردان، مناظرات علمی و روشنگری و رد فرقههای انحرافی میپرداختند. از سوی دیگر به بیان معارف اصیل اسلامی و شیعی پرداخته و برای ثبت و نشر آن تلاش میکردند. نکته مهم این است که واقعه عاشورا یکی از مهمترین منابع معارف شیعه بود که توسط امامان معصوم به آن استناد میشد. ایشان با تکیه بر این امر که قیام امام حسین(ع) برای تمامی حقطلبان، آزادیخواهان و عدالتخواهان در طول تاریخ درسهای فراوانی دارد به روایت واقعه عاشورا میپرداختند. درس آزادگی، ایثار و شهادت در راه خدا درسی است که امام حسین(ع) برای تمام تاریخ به یادگار گذاشتهاند. بنابراین امامان شیعه با احیای واقعه عاشورا میکوشیدند فرهنگ ظلمستیزی و عدالتخواهی را از معارف اصیل شیعه معرفی کنند. در حقیقت، جدال حق و باطل در تمام طول تاریخ بوده، هست و خواهد بود. تأکید امامان معصوم بر لزوم زنده نگه داشتن واقعه عاشورا بیانگر آن است که سکوت و بیتفاوتی در صحنه نبرد حق و باطل جایی در معارف شیعه ندارد.( زندگانی امام محمدباقروروایتگری عاشورا، سایت امام مرتضی ع) منابع:۱- جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، جلد۱، چاپ دوم، تهران، چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، بهار ۱۳۷۲٫ |
یک نظر بگذارید